Şah İsmail ve Yavuz Sultan Selim Hayatı ve Ölümü
06 Temmuz 2024

Şah İsmail ve Yavuz Sultan Selim Hayatı ve Ölümü

Şah İsmail ve Yavuz Sultan Selim: İki Büyük Hükümdarın Karşılaşması

Şah İsmail ve Yavuz Sultan Selim, Safevi İmparatorluğu ile Osmanlı İmparatorluğu'nun karşı karşıya gelmesinin sembolleridir. Bu karşılaşma, Türk tarihinin en önemli olaylarından biri olarak kabul edilir. Siyasi bir mücadele olmasına rağmen, bu olay Sünni/Hanefi mezhebi ile Şii/İsnâ-‘Aşerî mezhepli Türklerin çatışması olarak da görülmüştür.

Tarihi Arka Plan

Bu tarihi olay, yüzyıllar boyunca Türk toplumları üzerinde etkisini sürdürmüş ve tarih, sosyoloji, edebiyat gibi çeşitli alanlarda birçok esere konu olmuştur. 16. yüzyılın başında bir tarikat şeyhi olan İsmail, bir şaha dönüşmüştür. Ancak tarikat lideri olmak başka, devlet reisi olmak başkadır. Şah İsmail, tarikatını devlete dönüştürmek istemiş fakat bu süreçte başarılı olamamıştır. Osmanlı topraklarından kaçan Türkmenler, Şah İsmail'e gitmişlerdir. Ancak, Şah İsmail, Osmanlı'ya isyan edip kendisine gelen Şahkulu ve adamlarını kontrolü zor başıbozuklar oldukları gerekçesiyle istememiş ve bazılarını öldürtmüştür.

İdeolojik Çatışma

Yıllarca devam eden ideolojik çalışma ile Osmanlı ülkesinin içi boşaltılmış, Türkmen olan Avşar, Varsak, Tekeli, Ustacalu boyları Şah'ın yanına gitmiştir. Kızılbaş-Türkmenler, Şah'a can ve kanlarıyla bağlanmışlardır. Yavuz Sultan Selim, propaganda karşısında Şah'ı yenmenin zor olduğunu ve karşı propagandaya ihtiyaç olduğunu anlamıştır. Selim'in, şehzade iken babası Sultan Bâyezîd'e karşı çıkmasının nedenlerinden biri Anadolu'yu ele geçirmek üzere olan Şah'ın gücüdür.

Şehzade Selim ve Türkmenler

1487 yılında Trabzon'da sancak beyi olan şehzade Selim, Anadolu'daki propagandalar sonucu göçebe Türkmenlerin Şah İsmail tarafına geçmesini gözlemlemiştir. Adaleti ve refahlarını kaybeden Türkmenler, dirayetsiz yöneticiler yüzünden davarlarını ve mallarını yok pahasına satarak Erzincan'da şeyhlik iddia eden Şah İsmail'e kul yazılmışlardır. Osmanlı'nın iskân politikasının da bu durumda payı vardır. Göçebe Türkmenler yerleşik hayata geçmek istemezler, yerleşik hayatı bir esarete benzetirlerdi. Özgürlüğü dağların yaylalarının serinliklerinde, zirvelerinde, bahar çiçeklerinde bulan Türkmenler Yörük adını bu nedenle almıştı. Yürüyüp giderek, sorunları arkada bırakırlardı.

Mektuplaşmalar ve Çaldıran Savaşı

Şah İsmail ve Yavuz Sultan Selim, Çaldıran Savaşı öncesinde defalarca mektuplaşmışlardır. Yavuz, Şah'a edebi sanatlarla süslü Farsça mektuplar yollamıştır. Şah ise Yavuz'a öyle mektuplar göndermiştir ki Türkçe'nin tüm duru güzellikleri mısralara yansımıştır. Her iki hükümdar da üstünlüklerini savaş meydanlarından önce sayfalar üzerinde göstermeye uğraşmıştır.

Çaldıran Savaşı

Çaldıran Sahrası'na 22 Ağustos 1514'te gelen Yavuz Sultan Selim'in donanımlı, disiplinli ordusunun gelişini izleyen Şah İsmail, Osmanlı'nın tüfek ve top ateşiyle ordusunun eridiğini görmüştür. İsmail, ideolojik propaganda ve iman gücü ile Osmanlı'yı yenebileceğini ümit ediyordu. Ancak sonunda devlet olan Osmanlı, tarikat-aşiret yapılı Safevi'yi Çaldıran'da yenmiştir. Bu yenilgiden sonra eşi Taçlı Hatun'u Osmanlı'ya kaptıran Şah İsmail, karamsarlık ve ümitsizlik içinde Hatayi mahlas ile şiirler yazmaya devam etmiştir. 1524 yılında kendi yalnızlığında kahrından ölmüştür.

Yavuz Sultan Selim'in Zaferleri ve Ölümü

Yavuz Sultan Selim ise fetihlerine devam etmiştir. Bir diğer büyük devlet olan Mısır Memlükleri'nin topraklarını ve hilafeti Osmanlı'ya kazandırdıktan sonra asıl amacı olan Avrupa seferine başlayamadan hayatını kaybetmiştir.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Yavuz Sultan Selim Babası

Yavuz Sultan Selim Babası

Yavuz Sultan Selim Çocukları

Yavuz Sultan Selim Çocukları

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Yavuz Sultan Selimin Fethettiği Yerler Nerelerdir?

Yavuz Sultan Selimin Fethettiği Yerler Nerelerdir?

Yavuz Sultan Selim Hayatı ve Dönemi

Yavuz Sultan Selim Hayatı ve Dönemi

Yavuz Sultan Selimin Ölümü

Yavuz Sultan Selimin Ölümü

Yavuz Sultan Selim Mısır Seferi

Yavuz Sultan Selim Mısır Seferi

Yavuz Sultan Selimin Fetihleri

Yavuz Sultan Selimin Fetihleri